Ảnh minh họa.

Thừa cân béo phì là yếu tố nguy cơ dẫn đến nhiều bệnh lý mạn tính làm giảm tuổi thọ và chất lượng cuộc sống của bệnh nhân. Nhĩ châm là một phương pháp không dùng thuốc của y học cổ truyền, có tác dụng hỗ trợ điều trị thừa cân béo phì bằng cách tác động lên các trung tâm điều hòa ăn uống ở hạ đồi não. Tuy nhiên, việc áp dụng nhĩ châm trong thực hành lâm sàng vẫn còn khó khăn, chủ yếu đến từ vấn đề lựa chọn huyệt vì mỗi nghiên cứu sử dụng công thức huyệt khác nhau và một số huyệt dù đã được sử dụng nhưng vẫn chưa rõ cơ chế tác động trong điều trị. Trong nghiên cứu này, chúng tôi bước đầu đánh giá hiệu quả giảm cân của một công thức gồm ba huyệt đã được biết rõ cơ chế tác động trong điều trị béo phì (Đói, Dạ dày, Nội tiết), đồng thời so sánh hiệu quả giảm cân của công thức ba huyệt này với một công thức gồm 5 huyệt đã được nghiên cứu trước đó (Thần môn, Đói, Dạ dày, Tỳ, Nội tiết).

Thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên có đối chứng. 60 bệnh nhân thừa cân béo phì (BMI ≥23 kg/m2 ) được phân bố ngẫu nhiên vào hai nhóm: nhóm nhĩ châm ba huyệt (Đói, Dạ dày, Nội tiết) và nhóm nhĩ châm năm huyệt (Thần môn, Đói, Dạ dày, Tỳ, Nội tiết). Thời gian nghiên cứu 8 tuần, các bệnh nhân được hướng dẫn tiết chế ăn uống. Tiêu chuẩn đánh giá: cân nặng, chỉ số khối cơ thể (BMI) và vòng eo. Phân nhóm ngẫu nhiên các bệnh nhân tham gia nghiên cứu bằng cách bốc thăm. Nhóm 1: nhĩ châm ba huyệt (Đói, Dạ dày, Nội tiết). Nhóm 2: nhĩ châm năm huyệt (Thần môn, Đói, Dạ dày, Tỳ, Nội tiết). Nhĩ châm 2 lần/tuần bằng kim nhĩ hoàn (khoảng cách giữa hai lần châm 3 - 4 ngày). Mỗi lần châm một bên tai, đổi bên tai vào lần châm tiếp theo. Các bệnh nhân được hướng dẫn đồng nhất về cách tiết chế ăn uống và được yêu cầu duy trì mức độ hoạt động thể lực như trước đây. Đánh giá cân nặng, BMI và vòng eo sau mỗi 2 tuần. Sự tuân thủ trong chế độ ăn uống của bệnh nhân được đánh giá mỗi tuần thông qua phiếu theo dõi. Các tác dụng ngoại ý được đánh giá trong suốt quá trình nghiên cứu. Các biến định lượng được mô tả dưới dạng giá trị trung bình và độ lệch chuẩn. Kiểm định phân phối chuẩn bằng phép kiểm ShapiroWilk với p >0,05 được xem là phân phối chuẩn. So sánh sự khác biệt giữa các giá trị trung bình bằng test T-Student nếu biến định lượng có phân phối chuẩn hoặc sử dụng phép kiểm MannWhitney nếu biến định lượng không có phân phối chuẩn, với p<0,05 được coi là sự khác biệt có ý nghĩa thống kê. Đối với các biến định tính, so sánh sự khác biệt giữa các tỷ lệ bằng test chi bình phương, nếu số ô có tần suất kỳ vọng nhỏ hơn 5 chiếm hơn 20% trong bảng 2 x n thì thay bằng phép kiểm chính xác Fisher. Số liệu được xử lý và phân tích bằng phần mềm Stata 13.0. <0,05 được coi là sự khác biệt có ý nghĩa thống kê. 

Kết quả nghiên cứu cho thấy, sau 8 tuần điều trị, ở nhóm nhĩ châm ba huyệt, cân nặng giảm 3,90 ± 1,30 kg (p <0,05), BMI giảm 1,60 ± 0,50 kg/m2 (p ><0,05), vòng eo giảm 6,40 ± 1,70 cm (p ><0,05). Ở nhóm nhĩ châm năm huyệt, sau 8 tuần điều trị, cân nặng giảm 3,90 ± 1,60 kg (p ><0,05), BMI giảm 1,60 ± 0,70 kg/m2 (p ><0,05), vòng eo giảm 6,30 ± 1,90 cm (p ><0,05). Không có sự khác biệt trong mức độ giảm cân, giảm BMI và giảm vòng eo giữa nhóm nhĩ châm ba huyệt và nhóm nhĩ châm năm huyệt tại các thời điểm 2 tuần, 4 tuần, 6 tuần và 8 tuần điều trị (p >0,05). BMI giảm 1,60 ± 0,50 kg/m2 (p <0,05), vòng eo giảm 6,40 ± 1,70 cm (p ><0,05). Ở nhóm nhĩ châm năm huyệt, sau 8 tuần điều trị, cân nặng giảm 3,90 ± 1,60 kg (p ><0,05), BMI giảm 1,60 ± 0,70 kg/m2 (p ><0,05), vòng eo giảm 6,30 ± 1,90 cm (p ><0,05). Không có sự khác biệt trong mức độ giảm cân, giảm BMI và giảm vòng eo giữa nhóm nhĩ châm ba huyệt và nhóm nhĩ châm năm huyệt tại các thời điểm 2 tuần, 4 tuần, 6 tuần và 8 tuần điều trị (p >0,05) vòng eo giảm 6,40 ± 1,70 cm (p <0,05). Ở nhóm nhĩ châm năm huyệt, sau 8 tuần điều trị, cân nặng giảm 3,90 ± 1,60 kg (p ><0,05), BMI giảm 1,60 ± 0,70 kg/m2 (p ><0,05), vòng eo giảm 6,30 ± 1,90 cm (p ><0,05). Không có sự khác biệt trong mức độ giảm cân, giảm BMI và giảm vòng eo giữa nhóm nhĩ châm ba huyệt và nhóm nhĩ châm năm huyệt tại các thời điểm 2 tuần, 4 tuần, 6 tuần và 8 tuần điều trị (p >0,05). nhóm nhĩ châm năm huyệt, sau 8 tuần điều trị, cân nặng giảm 3,90 ± 1,60 kg (p <0,05), BMI giảm 1,60 ± 0,70 kg/m2 (p ><0,05), vòng eo giảm 6,30 ± 1,90 cm (p ><0,05). Không có sự khác biệt trong mức độ giảm cân, giảm BMI và giảm vòng eo giữa nhóm nhĩ châm ba huyệt và nhóm nhĩ châm năm huyệt tại các thời điểm 2 tuần, 4 tuần, 6 tuần và 8 tuần điều trị (p >0,05). BMI giảm 1,60 ± 0,70 kg/m2 (p <0,05), vòng eo giảm 6,30 ± 1,90 cm (p ><0,05). Không có sự khác biệt trong mức độ giảm cân, giảm BMI và giảm vòng eo giữa nhóm nhĩ châm ba huyệt và nhóm nhĩ châm năm huyệt tại các thời điểm 2 tuần, 4 tuần, 6 tuần và 8 tuần điều trị (p >0,05). vòng eo giảm 6,30 ± 1,90 cm (p <0,05). Không có sự khác biệt trong mức độ giảm cân, giảm BMI và giảm vòng eo giữa nhóm nhĩ châm ba huyệt và nhóm nhĩ châm năm huyệt tại các thời điểm 2 tuần, 4 tuần, 6 tuần và 8 tuần điều trị (p >0,05). Không có sự khác biệt trong mức độ giảm cân, giảm BMI và giảm vòng eo giữa nhóm nhĩ châm ba huyệt và nhóm nhĩ châm năm huyệt tại các thời điểm 2 tuần, 4 tuần, 6 tuần và 8 tuần điều trị (p >0,05). Nhĩ châm ba huyệt Đói, Dạ dày, Nội tiết giúp giảm cân nặng, giảm BMI và giảm vòng eo ở bệnh nhân thừa cân béo phì. Nhĩ châm ba huyệt Đói, Dạ dày, Nội tiết cho hiệu quả điều trị tương đương nhĩ châm năm huyệt Thần môn, Đói, Dạ dày, Tỳ, Nội tiết.

ctngoc